Gevher Hatun’a Ait Olduğu Söylenilen O Mezar Taşı Çözüldü

 

Bu mezar taşı, 2007 yılında, Akteke Camii’nin kıble tarafında, bir binanın içinde iken yol genişletme çalışmaları sonucu ortaya çıkmıştı.

Bir anda ilgi odağı olan bu mezar taşı, herkesin merakını cezbetmişti.

Kendi kaderine terkedilen mezar taşına 2009 yılına bir araç çarpmış ve baş taşı yıkılmış, hayırsever vatandaşlarımızdan Süreyya Kayalık da tekrar yaptırmıştı.

Belediye Başkanı Sayın Kamil Uğurlu da, 2010 yılında, mezar taşının yol ve alanı, Aktekke Camii Haziresi’ne dâhil ederek mezar taşını metruk kaderinden kurtarmıştı.

Mezar taşı hakkındaki bilinmemezlik, farklı görüş ve yorumları de beraberinde getirmişti. Hatta bu mezar taşının Hz. Mevlana’nın birinci eşi Gevher Hatun’a ait olabileceği de dile getirilmişti.

Biz de hem mezar taşının kimliğini hem de tam kitabesini çözmeyi istedik. Mezar taşı baş ve ayak taşlarının her iki yüzü de kitabeli idi. Aşırı yıpranmış olan baş taş ön yüz haricinde tüm mezar taşı kitabesini an itibari ile okuduk. Mezar taşının kimliği baş taş arka yüzünde yazılıdır:

Buna göre mezar taşı, “Lebbeh Ahmed el-Mevlevi” adlı birine aittir. Ölüm tarihi Hicri 775 yılının Zilhicce ayıdır.

Lebbeh Ahmed el-Mevlevi’nin kim olduğu ile ilgili bilgiler maalesef yine mezar taşı kitabesi ile sınırlı kalmıştır. Karamanname’de ya da vakıfnamelerde ismi geçmemektedir.

Ahmed el-Mevlevi’nin adındaki “Lebbeh” ünvanı ise kelime olarak “kalbin içi, kalpteki siyah nokta“ terim olarak “aşık” anlamındadır. Tasavvufta ya da Mevlevilik’te rastlamadığımız spesifik bir kelimedir.

Mezar taşında karşılaştığımız şaşırtıcı bir özellik de ayak taşı ön yüzünün Farsça olarak yazılmış olmasıdır. Mezar taşları 16. Yya kadar Arapça, 16. Yydan sonra ise Türkçe yazılmaya başlanmıştır. Anadolu’da Farsça kitabeli mezar taşı örneğine rastlanılmamıştır.

Ahmet el-Mevlevi, adından da anlaşılacağı üzere döneminin çok önemli bir Mevlevisi hatta Mevlevi şeyhi olmalıdır. 1310 yılında Karaman Mevlevihanesi’ni kuran Ahi Mehmed ile Ahmed el-Mevlevi’nin akrabalık ya da tarikat ilişkisi olmalıdır. Çünkü Karaman Mevlevihanesi’ni kuran Ahi Mehmed’in adı Mehmed el-Mevlevi olarak zikredilmektedir. Şu duruma göre Lebbeh Ahmed el-Mevlevi, Karaman Mevlevihanesi’nin ikinci ya da üçüncü postnişini olma ihtimali yüksektir.

Mezar taşının tam metni şöyledir:

Baş taş ön yüz:

………

Festagferû verhamû

Ve ikra’ alâ kitabillahi ….

(…………….)

(…………….)

Baş taş iç yüz:

ve gad  /……./ fî sebîlillah

min şehri Zilhicce hamse

ve seb’îne- ve seb’a-miyeh

Lubbuhu Ahmed el-Mevlevi

Ayak taşı iç yüz:

fî şehri Rebî’u’l-evvel

senete tis’a ve seb’’ine ve seb’a-miyeh

el-nâsu fe-izâ yenâmû

mâtu intebehu

 

Ayak taşı ön yüz:

merg nîst vü hayli hayât nîst

merg nümâ aks-i bed nazar

kafirî cihân

bed ömür sanki ömr-i dem nîst

 

Türkçe çevirisi (İyileştirmeye açıktır)

Baş taş ön yüz

…….

Rahmet dileyiniz ve istiğfar ediniz.

Allah’ın kitabı üzerine oku

…….

Baş taş arka yüz:

775 yılı Zilhicce ayı

Lubbuhu Ahmed el-Mevlevi

Ayak Taşı arka yüz:

779 yılı Rebi’ulevvel ayı

İnsanlar uyudukları zaman ölürler ve ölüm onları uyandırır.

Baş taş ön yüz:

Ölüm boştur ve hayat da boştur

Ölüm bu yalan dünyada kötü bakışın resmidir

Kötü geçmiş bir ömür bir an gibi boştur