Karacaoğlan’a ait olduğu söylenilen mezar taşı hakkında değerlendirme

 

Yerel medyada yapılan bir habere Sarıveliler İlçesi’nde Karacaoğlan’a ait olduğu söylenilen bir mezar taşından bahsedilmektedir.

Konunun ilgilileri için bu taşa ait gözlemlerimi aşağıda sunuyorum.

İncelemelerimize göre mezar taşının özellikleri şu şekildedir:

Mezar taşı sarıklı bir başlık, yuvarlak boyun ve dikdörtgenimsi bir gövdeden oluşmuştur.

Başlığın sarığı, eğimli dilimlere sahiptir. En dışta ise çapraz tek dilim vardır. Başlıktan gövdeye geçiş yuvarlak bir boyun ile gerçekleştirilmiştir. Gövde düzgün olmayan bir dikdörtgen biçimindedir. Gövde üst yarısı kitabelidir.

Kitabe dört satır olup basit ve bozuk bir sülüs ile yazılmıştır.

Metin, “Karacaoğlan’ın ruhuna fatiha” şeklindedir. Metinde giriş bölümü ve tarih yoktur. Bu tür mezar taşlarında mutlaka “el-merhûm el-mağfûr “ ya da “Lâ ilâhe illallah Muhammede’r-rasûlullah” ifadeleri ile bir giriş yapılması beklenirdi. Başta ya da sonda da bir tarih olmalı idi.

Mevcut bilgilere göre mezar taşı hakkındaki değerlendirmelerimiz şöyledir:

Mezar taşı sade işlenmiş bir taştır. Başlığına göre bu taş bir imam ya da hocaya aittir.

Taşın genel yüzeyi ile kitabeli yüzeyi arasında farklılıklar vardır. Taşın genel yüzeyi, zamana bağlı olarak grimsi doğal bir renge kavuşmuştur.

Kitabeli yüzey üzerinde kazımaya dayalı bir temizlik yapıldığı görülmektedir. Yapılan kazıma, harflerini yapısını kısmi de olsa bozmuştur.

Kitabe metninde giriş bölümünün olmaması, tarih kaydının yapılmaması ve yazının basitliği, bu taşı işin uzmanı tarafından değil de bir taş ustası tarafından yapıldığını göstermektedir.

Karacaoğlan lakabı, halen köylerde bir benzetme ifadesi olarak kullanılmaktadır.

Bu taşı tarihlendirmek için benzer türleri ile karşılaştırmayı gerektirmektedir. İşleme ve kitabe özelliklerine göre Karaman’da bu tür mezar taşlarının ortaya çıkışı 1850'ler ve sonrasıdır.

Toplarsak; Karacaoğlan kelimesi, meşhur halk ozanımızla özdeşleşmiş olsa da yüz rengi koyu olan insanlara takılan bir lakap olarak da günümüzde köylerde kullanılmaktadır.

Mezar taşı ortalama 150 yıllık bir taştır.

Taşın Karacaoğlan ile direk ilişkilendirilmesi için yeterli kanıt özelliği yoktur. Karacaoğlan ile bu mezar taşının arasında bağlantı kurulabilmesi için daha somut belgelere ihtiyaç vardır.

Mevcut duruma göre bu mezar taşı; 19. yyda bölgede yaşamış ve Karacaoğlan lakabı ile anılmış bir kişinin olabilir.

Yusuf YILDIRIM

01.05.2014